अमरारिंच्या चेहर्यावरचा तणाव एव्हांना निवळला होता.
नव्या नगरीचा आराखडा नेतृत्वमंडळापुढे नेण्यापूर्वी त्यांनी काय बोलायचे, कसे सांगायचे ह्याची अनेकवेळा मनात उजळणी केली होती. पण त्या आराखड्याला होकार मिळविणे त्यांना तुलनेने सोपे गेले होते. त्यांनी जसा तो आराखडा समजाविण्यास आरंभ केला, तेव्हां त्या सभाकक्षात जमलेल्या सर्वांचा उत्साह ओसंडून वाहत होता.
नंतर जसजसे ते तांत्रिक गोष्टींवर बोलू लागले, तेव्हां आरंभीस अनेक शंका व प्रश्नांचे मोहोळ उठले होते. त्याच्या प्रत्येक उत्तरासोबत, परिस्थितीचा अटळ रेटा बहुतेकांच्या लक्षात येऊ लागला, तशी त्या उत्साहाला ओहोटी लागली.
शेवटी त्यांना स्पष्टपणे सांगितले गेले "आमचा सर्वांचा तुमच्यावर विश्वास आहे; आता अधिक वेळ न दवडता प्रत्यक्ष कामाचा आरंभ करा."
ते तिथून निघणार, तितक्यात नेतृत्वमंडळातील त्यांच्या इतकाच वृद्ध असलेल्या प्रकेतूंनी त्यांना अधिकारवाणीने सांगितले "तुम्ही दहा प्रवाहचक्रात (७) ही नगरी पूर्ण होईल असे म्हणालात; पण आपल्याकडे तितका वेळ आहे असे मला वाटत नाही. पाच-सहा प्रवाहचक्रात आपण तिथे स्थलांतर करू शकलो; तर ते अधिक योग्य ठरेल. आरंभीच्या काळात समान स्तरावरचे अनेक निवातकवच मोठमोठ्या गुंफांत एकत्र राहतील. आम्ही सुद्धा एका मोठ्या कक्षात एकत्र राहू."
उध्वस्त मणिमतीतील वाढत असलेला असंतोष, प्रकेतूंच्या कानावर आला होता. त्यामुळे प्रकेतूंच्या त्या सूचनेत केवळ अधिकार नव्हता, तर मणिमतीत त्यांनी बघितलेल्या, अनुभवलेल्या आक्रोशाची कंपने होती.
ह्या अनपेक्षित मागणीमुळे अमरारि थोडे गोंधळले, पण त्यांचे विचारचक्र वेगाने धावू लागले. त्यांनी योजलेले वेळापत्रक तर बदलणार होतेच, पण आराखड्यातही परिवर्तन करावे लागणार होते. एकतर गुंफांचा आकार मोठा करावा लागणार होता, शिवाय काही ठिकाणी त्या गुंफांना आतून एकमेकाशी जोडावे लागणार होते. अर्थात गुंफांची संख्या मोठ्या प्रमाणात कमी होणार असल्याने, वेळही तितकाच वाचणार होता. त्यांनी सर्वांकडे बघितले, प्रकेतूंच्या मागणीशी सर्वजण सहमत आहेत; असे त्यांच्या चेहर्यावर स्पष्ट दिसत होते. त्यांच्या मान्यतेशिवाय पुढे जाणे अशक्य होते. अमरारिंनी मानेनेच रुकार दिला आणि सभाकक्षातील तणाव जणू एका क्षणात विरून गेला. नेतृत्वाचा अंतिम आदेश स्पष्ट होता. “आता वेळ न दवडता प्रत्यक्ष काम सुरू करा...."
त्यानंतर सगळी मरगळ झटकून अमरारि पुन्हा विलक्षण वेगाने कामाला लागले. पुन्हा एकदा त्या सभाकक्षात वैज्ञानिकांचा तो गट एकत्र जमला. त्यांनी सर्वांना नेतृत्वासोबत झालेल्या चर्चेसंदर्भात कल्पना दिली. सर्वप्रथम त्यांनी मूळ आराखड्यात तातडीने आवश्यक ते परिवर्तन करण्यासाठी महाधीला सूचना दिल्या. भुयारे खोदणे, प्राणवायूची निर्मिती, जलशुद्धीकरण आणि ऊर्जानिर्मिती ह्या चार प्रमुख कामांसाठी सविस्तर आराखडा आखणे आणि त्यासाठी पथके निर्माण करण्याचे दायित्व, त्यांनी त्या गटातील चौघांवर सोपवले. छिद्रान्वेषी स्वभावाच्या विचकांना त्यांनी सर्व कामांवर लक्ष ठेवण्याची, तसेच आवश्यक त्या प्रत्येक ठिकाणी वेळीच सूचना करण्याचे दायित्व दिले. तसेच आणखी दोघांवर आवश्यक त्या साधनसामग्रीची जमवाजमव आणि यंत्रांचे व्यवस्थापन सोपवले.
महाधी आणि तिच्य सहकार्यांनी आराखड्यात आवश्यक ते परिवर्तन करेपर्यंत, सर्व पथके निर्माण झाली होती.त्यानंतर सविस्तर आराखडे सुद्धा निर्माण केले गेले आणि पथके कामाला लागली. ठरविल्याप्रमाणे अनेक छोटे खोदक विवराच्या निकट आधीच आणले गेले होते. खोदक पथक छोट्या खोदकांसह विवरात खोल उतरले. आराखड्यानुसार विवराच्या भिंतीवर एक प्रचंड मोठे प्रकाशमान वर्तुळ कोरण्यात आले. त्या वर्तुळाच्या परिघाजवळ एकाच वेळी अनेक खोदकांनी त्यांचे काम सुरू केले.
खोदकांच्या टोकांवरून निघणारे निळसर ऊर्जाकिरण पाण्यात पसरत होते. खोदकांच्या प्रत्येक आघातासोबत पाण्यात सूक्ष्म कंपनलहरी निर्माण होत होत्या आणि विवराच्या भिंतींवर आदळून परतत होत्या. पाण्यात सातत्याने पसरणार्या त्या कंपनांमुळे, त्या निळाईला काहीसे गूढत्व लाभले होते. ती निळाई सजीव असल्याचा भास होत होता. कामाचा वेग मंद होता, पण प्रत्येक आघात आणि भुयाराची वाढत जाणारी लांबी म्हणजे नव्या नगरीच्या स्वप्नाकडे एक पाऊल होते.
अथक परिश्रमानंतर अखेर पहिले लांबलचक भुयार निर्माण झाले. भुयाराचे दुसरे तोंड विवरापासून बर्याच दूर अंतरावर समुद्रतळाच्या दिशेने उघडले गेले. त्या क्षणी तिथल्या पाण्याचे भारसंतुलन बिघडले. तिथला पाण्याच्या प्रवाहाचा वेग आणि दिशा अकस्मात बदलली . आता त्या मार्गातून मोठ्या यंत्रांना भुयाराच्या आत आणण्याचा मार्ग पूर्ण झाला होता.
जेव्हा पहिली मोठी यंत्रे त्या भुयारातून आत सरकली, तेव्हा त्यांच्या हालचालींनी वेगवान प्रवाहलहरी निर्माण झाल्या. त्या प्रवाहलहरी विवराच्या भिंतींवरून परावर्तित झाल्या आणि तिथली निळाई पुन्हा खळबळली. ह्यावेळी त्या लहरींची कंपने विवराच्या वरपर्यंत पोहोचली.
मोठ्या यंत्रांचे काम सुरू झाले हे कळताच, अमरारिंनी आणि महाधीने एकमेकांकडे पाहिले. त्यांच्या डोळ्यांत थकवा होता; पण मनात समाधान दाटून आले होते. आता कामाचा वेग अनेक पटींनी वाढू शकणार होता. नव्या नगरीचे स्वप्नाचे पहिले पाऊल पडले होते.
---------------------------------------
सहलेखक : विकास द. बापट आणि बिंग को-पायलट
=======================
अवांतर :
(७) समुद्रतळाशी दीर्घकाळ राहणार्या संस्कृतीची कालगणनेची परिमाणे आपल्याप्रमाणेच असण्याचे कोणतेही कारण नाही. तिथल्या पर्यावरणाशी सुसंगत अशी त्यांची कालगणना असणे अधिक सयुक्तिक आहे. समुद्रात असंख्य प्रवाह असतात आणि त्यातील प्रत्येकाचे एक चक्र असते. त्यामुळे मणिमतीच्या जवळ असलेल्या एखाद्या प्रवाहच्या चक्रावर निवातकवचांची कालगणना आधारलेली असणे, अतर्क्य नाही.
========================
=====
क्रमश:
=====
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा