=====================
युद्धार्थं : भाग २
=====================
अकस्मात रथाने दिशा बदलली आणि समुद्राकडे बघण्यात दंग असलेला अर्जुन सावध झाला. मणिमती आता निकट होती.
मातलीने तो रथ अधरदिशेने नेण्यास आरंभ केला.
आता थोड्याच वेळात निवातकवचांची निवासस्थाने दृष्टीस पडतील हे जाणून युद्धघोष करण्यासाठी अर्जुनाने त्याचा देवदत्त शंख वाजवला. तो प्रचंड शंखध्वनी आकाशात गुंजला. त्या शंखध्वनींची कंपने समुद्रातही पोहोचल्यामुळे, समुद्रातील कित्येक जलचर भयभीत होऊन स्तब्ध झाले; काही शक्य होईल तिथे लपले.
मातलीने रथाचा वेग वाढवला आणि तो थेट मणिमती नगरीच्या दिशेने समुद्रात झेपावला. रथाच्या गडगडाटी ध्वनीने संपूर्ण मणिमती दुमदुमली. आकाशातील विजेच्या कडकडाटासारखा तो आवाज ऐकून दानवांना वाटले — स्वतः इंद्रदेवच युद्धासाठी आले आहेत! क्षणभर ते उद्विग्न झाले, भयभीतही झाले.
तरीही विविध शस्त्रे हातात घेऊन, ते दानव प्रतिकारासाठी सिद्ध झाले. घाईघाईत त्यांनी मणिमतीची मुख्य द्वारे बंद केली; जेणेकरून कोणीही आतले काहीही पाहू शकणार नाही.
त्याचवेळी विविध शस्त्रांनी सज्ज होऊन आणि नाना प्रकारची स्वसंरक्षणाची साधने धारण करून, मणिमतीची दारे उघडून असंख्य निवातकवच बाहेर आले. ते पाहून मातलीने रथ इतक्या वेगाने आणि अशा प्रकारे हाकला की, रथाची दिशा आणि त्याची गती ह्याबाबत शत्रुसैन्यात संभ्रम निर्मण झाला.
अतिशय विकृत स्वर आणि रुप असलेल्या निवातकवचांच्या योद्ध्यांचे असंख्य समूह तिथे उत्तेजित होऊन आरोळ्या ठोकू लागले. त्यांचा एकत्रित कलकलाट इतका भीषण होता की त्या कलकलाटांच्या कंपनांनी, समुद्रतळ जणु ढवळून निघाला. समुद्रातील विशालकाय मासे देखील अतिशय वेगाने पोहू लागले, उसळू लागले.
काही क्षणातच तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करत असंख्य निवातकवच अर्जुनाच्या दिशेने धावले. अर्जुनाने चोख प्रत्युत्तर दिले. अर्जुनाच्या बाणांनी अनेक निवातकवच मृत्युमुखी पडू लागले, तेव्हां निवातकवचांमधील अनेक महारथींनी अर्जुनाच्या रथाला घेरले आणि विविध शस्त्रांनी त्याच्यावर प्रहार केले. धनुर्विद्येतील सर्व कौशल्य पणाला लावून, अर्जुनाने त्या सर्वांचा यशस्वी प्रतिकार केला आणि अल्पावधीतच त्यांचे आक्रमण मोडून काढले.
मातली हा अत्यंत कुशल सारथी होता. इंद्रदेवांच्या त्या रथाला, सर्वदिशांना प्रवास करण्यासाठी सहस्त्रावधी गती होत्या आणि तरीही मातली तो रथ उत्तमप्रकारे नियंत्रित करत होता. त्याने रथाला विविध दिशांना फिरविले; त्या भ्रमणामुळे, तसेच रथाचा प्रभावक्षेत्रात येऊन अनेक निवातकवचांचा नाश झाला.
ते घनघोर युद्ध बराच काळ आणि वेगवेगळ्या स्तरावर सुरू राहिले (२).
अर्जुनाला त्याच्या धनुविद्येतील कौशल्यांसोबत, नुकत्याच प्राप्त झालेल्या अस्त्रविद्या सुद्धा वेळोवेळी वापराव्या लागल्या. तरीही, अधूनमधून असे प्रसंग येत की अर्जुन चहूबाजूंनी निवातकवचांकडून घेरला जात असे; पण अशा प्रत्येक प्रसंगी मातलीने रथसारथ्यातील कौशल्य पणाला लावून, अर्जुनाचे रक्षण केले.
निवातकवचांना अदृश्य होणे, भूमीखाली दडणे आणि आकाशगमन करणे आदि तंत्रविद्या अवगत होत्या. त्यामुळे अनेकदा, अर्जुनाला त्यांच्याशी लढणे कठीण जात होते. विशेषत: जेव्हां निवातकवचांनी विविध मार्गांनी 'मायायुद्ध' आरंभ केले, तेव्हां अस्त्रविद्येतील सर्व आयुधे वापरूनही विजय मिळविणे कठीण वाटू लागले.
अखेर, निवातकवचांच्या संपूर्ण सैन्याचा एकाच वेळी नाश करण्यासाठी, मातलीने अर्जुनाला इंद्रवज्र वापरण्याची सूचना केली. तो वज्रप्रहार होताच निवातकवचांची सर्व माया एकाएकी नष्ट झाली आणि असंख्य निवातकवच खाली कोसळले.
निवातकवचांच्या त्या महाविनाशासह, युद्ध संपुष्टात आले तेव्हां, त्या रणभूमीवर सर्वत्र शवांचा,आयुधांचा,उद्ध्वस्त रथांचा खच पडला होता.
अर्जुनाने इंद्रदेवांच्या रथात बसूनच, मणिमती नगरात प्रवेश केला. त्याला निवातकवचांच्या अनेक स्त्रिया आक्रंदून रडताना दिसल्या. शोक, विलाप करणार्या त्या स्त्रियांना ज्या क्षणी अर्जुनाचा रथ दिसे; त्या क्षणाला त्या सर्व स्त्रिया आपापल्या रत्नजडित घराच्या दिशेने धाव घेत.
त्या अद्भुत नगराला पाहून अर्जुनाने मातलीला विचारले की "ह्या नगरात देव का राहत नाहीत ?"
त्यावर मातलीने पूर्ण घटनाक्रम सांगितला — फार पूर्वी मणिमतीवर देवांचेच स्वामित्व होते. मात्र निवातकवचांनी तपश्चर्येच्या माध्यमातून, ब्रह्मदेवाला प्रसन्न केले आणि देवांशी होणार्या प्रत्येक युद्धात अजेय असण्याचा वर मिळवला. त्या नंतर देवांना पराभूत करून त्यांनी मणिमती बळकावली. स्वाभाविकच व्यथित झालेल्या इंद्रदेवांनी ब्रह्मलोकी जाऊन, निवातकवचांना पराभूत करण्यासाठी उपाय विचारला. त्यावर ब्रह्मदेव म्हणाले की तुझे दुसरे रुप असणारा कुणीतरी, निवातकवचांचा पराभव करेल.
हा कथाभाग सांगून मातली अर्जुनाला म्हणाला "म्हणूनच इंद्राने तुला सर्व शस्त्रास्त्रे देऊन, त्याच्यासारखे रूप देऊन आणि स्पष्टपणे उद्दिष्ट सांगून इथे पाठविले." (३)
इंद्रलोकात परतण्यासाठी रथाने जेव्हां झेप घेतली, तेव्हां अर्जुनाचे मनात अनेक विचार आणि प्रश्न थैमान घालत होते....
---------------------------------------
सहलेखक : विकास द. बापट आणि बिंग को-पायलट
=======================
अवांतर :
(२) ह्या युद्धाचे सविस्तर वर्णन महाभारतात आहे. त्यातील अनेक शस्त्रांचा व युद्धातील घटनांचा, त्यांच्या वर्णनाचा अर्थ जशास तसा न घेता, ''समुद्रकुक्षिमध्ये असणारे नगर' पर्यायाने 'समुद्रगर्भातले युद्ध' हा सूचक संदर्भ लक्षात घेऊन, ह्या युद्धास समजून घेणे अधिक उपयुक्त ठरेल.
(३) कुंतीच्या पोटी इंद्राच्या मंत्राने अर्जुनाचा जन्म होतो; ह्या कथाभागामागे, हे सुद्धा एक उद्दिष्ट असेल का ?
========================
=====
क्रमश:
=====
===============================
अस्वीकृती / अस्वीकरण / Disclaimer
===============================
ह्या काल्पनिक विज्ञानकथेतील मूळ संकल्पना आणि कथावस्तूसाठी (Plot), तसेच कथाविस्तारासाठी पुरवलेल्या / वापरलेल्या अनेक कल्पना माझ्या असल्या, तरी कथावस्तुची मांडणी, कथाविस्तार, काही संवाद व संदर्भ आदि बहुतांश कथाभाग, हा यांत्रिक बुद्धिमत्तेच्या साहाय्याने, मायक्रोसॉफ्टच्या बिंग को‑पायलट ए.आय. च्या माध्यमातून लिहिला आहे.
ह्या कथेत काही पुराणैतिहासिक संदर्भ वापरले आहेत. काही ठिकाणी असे संदर्भ जसेच्या तसे न वापरता, विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या दृष्टिकोनातून पुनर्कल्पित केले आहेत. ह्या मागे मूळ ग्रंथ, कुणाच्याही परंपरा, श्रद्धा किंवा श्रद्धास्थानांचा अपमान करण्याचा कोणताही हेतू नाही. हे संदर्भ केवळ विज्ञानकथेला पोषक ठरावेत ह्या उद्देशाने वापरले आहेत.
ह्या शिवाय काही सत्यघटना, देश‑प्रदेश‑नगर‑गावांची नावे किंवा ऐकीव घटना कथेत गुंफल्या आहेत; त्यामागे केवळ आणि केवळ कथेला रंजक करण्याचा प्रयत्न आहे, अन्य कोणताही हेतू नाही.
ह्या कथेतून कोणतेही असत्यकथन रुजविणे, प्रस्थापित करणे किंवा कोणताही उद्देश साधणे — अशा दिशेने माझा हा प्रयत्न नाही. ह्या कथेचा कोणताही भाग प्रत्यक्षात तसाच (किंवा साधारण तसाच) घडला आहे, असे सुचविण्याचा माझा हेतू नाही.
ह्या कथेचा वापर करून कुणीही, कुठल्याही प्रकारचा/चे भ्रम पसरविला/ले, विपरीत निष्कर्ष काढले किंवा तत्सम कृती केल्या, तर त्याचे संपूर्ण उत्तरदायित्व संबंधित व्यक्तीचे / व्यक्तीसमूहाचे राहील.
ह्या कथेत आढळणारे प्रसंग, पात्रे, व्यक्तिरेखा, संस्था, संघटना किंवा स्थळे आदि, कुठल्याही स्वरुपात प्रत्यक्षातील व्यक्ती, समूह, संस्था, संघटना, देश, प्रदेश, नगर किंवा गाव ह्यांच्याशी पूर्ण किंवा अंशतः साधर्म्य दाखवित असल्यास, तो निव्वळ योगायोग समजावा. अशा साधर्म्यावरून कोणतेही निष्कर्ष काढणे किंवा कृती करणे, हा वाचकाचा स्वतःचा निर्णय असेल; त्याचे उत्तरदायित्व माझे नसेल.
सोबतचे चित्र केवळ प्रातिनिधिक स्वरुपाचे समजावे.
तळटीप:
विस्तारभयास्तव, ह्या विज्ञानकथेला अधिक रंजक करणे टाळले आहे; त्यामुळे निदान काही परिच्छेदात तरी, आपण विज्ञानकथा वाचत नसून एखाद्या विज्ञान माहितीपटाची प्रतिलिपि (Transcript of a Science Documentary), वाचत आहोत, असे वाचकांना वाटण्याची शक्यता आहे.
विकास दत्तात्रेय बापट
=====================
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा